-
MAÇONNELOGIE 27         Vrijmetselarij 2015   nr 3

OMDAT versus DOORDAT

Zijn omdat en doordat synoniemen? Volgens het Taalunieversum, de website van de Taalunie, deels wel. “Omdat en doordat kunnen allebei gebruikt worden om een oorzaak aan te geven. Omdat kan daarnaast ook een reden aangeven. Vroeger werd er een streng onderscheid gemaakt tussen omdat (alleen redengevend; menselijke wil/motivatie speelt een rol) en doordat (alleen oorzaakaanduidend; menselijke wil/motivatie speelt geen rol). In het hedendaagse taalgebruik wordt dat onderscheid niet meer zo scherp gemaakt: omdat kan nu ook een oorzaak aangeven.”

Nu betrap ik me toch op enig behoudzucht. Ik voel me als de broeder aan wie door het schrappen van de voortstuwende wereldorde uit de ordegrondwet de ziel van de vrijmetselarij is ontnomen. Even heeft hij getwijfeld of hij wel deel wilde uitmaken van die zielloze club, maar hij is levenslang lid gebleven, omdat, zoals hij mij op zijn sterfbed toevertrouwde, “het niet opnemen in de grondwet niet betekent dat die voorstuwende wereldorde er niet is.” Hem indachtig blijf ik volhouden dat er een wezenlijk onderscheid blijft tussen omdat en doordat, ook als de Taalunie vaststelt dat in de hedendaagse taalpraktijk dat onderscheid niet meer wordt gevoeld.

Heeft het meningsverschil tussen mij en de Taalunie een oorzaak of en reden? Ik meen een oorzaak [!]. De Taalunie beschrijft de taal zoals ze gebruikt wordt. Ze constateert dat de hedendaagse taalgebruiker ook omdat  gebruikt wanneer er sprake is van een oorzaak. En als heel veel mensen dat doen, dan krijgt omdat een oorzakelijke betekenis. Zo gaat dat met taal. Als maar voldoende mensen iets ‘fout’ formuleren, dan gaat de Taalunie dat goed rekenen. De taalkundige in mij is het daar schoorvoetend mee eens, maar de filosoof in mij absoluut niet. Als Spinozist vindt de filosoof dat omdat en doordat tot verschillende werelden behoren. En die mening is de oorzaak van het meningsverschil.

In X omdat Y  is Yeen bewering van iemand waarin hij zijn argument voor of het doel van X neerlegt. Het is een mensafhankelijk antwoord op een waaromvraag.
In X doordat Y is X een mensonafhankelijk gevolg van Y, dus Yde feitelijke oorzaak van X.  Het is een antwoord op een hoe-komt-het-dat-vraag, of de mens dat nou wil of niet.  

De wereld van omdat behoort tot het kleine domein van de vrije wil en de grote wereld van doordat  onttrekt zich geheel aan de vrije wil. De mens is vrij om aan zijn doen en laten allerlei redenen en doelen toe te kennen, maar wat hij doet en laat is onafhankelijk daarvan een gevolg van een complex van oorzaken. Daarom wil ik het verschil tussen omdat en doordat handhaven. 


Website Builder
mogelijk gemaakt
door Vistaprint